Big Brother 10 jaar – wat hebben we geleerd

Het is nu precies 10 jaar geleden dat we voor het eerst spraken over een nieuw Endemol TV programma: „Big Brother”. Opiniemakers spraken er schande van: zoiets zou nooit op TV mogen verschijnen in een beschaafd land! Het zou verboden moeten worden.

Als jij nog jong bent dan denk je waarschijnlijk dat het hier een handjevol orthodox religieuzen betreft, maar nee: in die tijd waren serieus alle „intellectuelen” uitgesproken tégen dit programma. Maar ondanks alles kwam na een hete zomer vol discussie het programma op 16 september 1999 toch op televisie.

De tijd vóór

In de tijd „voor Big Brother” was het deelnemen aan een avondvullende kwis op televisie een baangarantie voor een werkloze, zo heeft een Duitse onderzoeker ooit uitgezocht. Volgens hem had men na zo’n avond het idee de sollicitant uit de show door en door te kennen. De kandidaat had niets te verbergen, was te vertrouwen en kreeg daarom meestal de eerste de beste baan waar hij/zij op solliciteerde.

Stem voor winst

In de tijd voor Big Brother mocht de TV-kijker af en toe al zijn mening geven over kandidaten van een TV-show. Maar in het eerste seizoen Big Brother werd dit serious business: voor de „nominatierondes” belden honderdduizenden mensen naar een 0900-nummer (dat speciaal ingericht was om het Henny Huisman effect te voorkomen).

De regelementen met betrekking tot het „stemmen” waren bij het publiek niet of nauwelijks bekend – en dat is voor de producent maar goed ook, als je een bericht leest waarin een insider aangeeft hoeveel winst men hiermee maakte. In heel 1998 verdiende Veronica 30 miljoen gulden aan het programma Call TV. De telefoontjes die binnenkwamen als gevolg van het intieme samenzijn van Bart en Sabine alleen al leverden in 3 dagen tijd 680.000 Euro netto winst op voor Veronica en 340.000 Euro voor KPN. Officieel werden er 112.000 stemmen geteld.

Omdat in het jaar 1999 steeds meer mensen een GSM mobieltje kregen, werd het „stemmen per SMS” in de loop van het eerste seizoen Big Brother geïntroduceerd. En dit leverde nog véél meer geld op.

Streaming video via ISDN

Voor mij was Big Brother ook de kennismaking met streaming video over het internet.

Om de „streams” te kunnen zien belde ik bij mijn provider in met ISDN en dat betekende in die tijd video’s op postzegelformaat. En je betaalde (lokale) telefoonkosten zolang je keek.

Big Brother kijkt mee!

Big Brother heeft de naam almachtig te zijn, niemand ontkomt aan zijn invloed. Maar bij het volgen van de show realiseerde ik me dat de TV-kijker zelf vaak gewoon de echte Big Brother is:

• De hoogte van de winst die met het telefonisch stemmen gemaakt werd lekte al vrij snel uit: het werd duidelijk dat een eventueel „complot” van de entertainmentindustrie niet geheim te houden valt wanneer er techneuten bij betrokken zijn;
• De kijker kon de live-streams volgen maar pas als duidelijk was dat er iets aan de hand was kon de regie deze censureren. Maar op dat moment waren er door de kijkers al screencaptures gemaakt;
• Toen de show eenmaal op TV was waren er direct veel fans, maar er bleven haters die fysieke aanvallen deden op „het huis”. Hierover verschenen berichten in kranten en andere media. Big Brother was hier bijna machteloos tegen, het enige wat de Big Brother van Endemol kon doen was „de bewoners” de kijkers laten toespreken.

Roken

Wat ik me ook 10 jaar later nog goed herinner uit Big Brother, is dat er zo ontzettend veel gerookt werd in het huis.

In mijn persoonlijke omgeving was het roken in 1999 al zo goed als uitgestorven, ik kende alleen HBO-V studenten die nog rookten. Ik had verwacht dat, om discussies uit te lokken, er wel 1 roker in het Big Brother huis zou komen. Maar het bleek dat zo’n beetje iedereen daar rookte.

De tijd na

Wat Big Brother gebracht heeft, is in elk geval heel veel geld en wereldwijde bekendheid voor producent Endemol. Tien jaar later zie je op MTV vrijwel geen muziekclips meer, maar zie je een groot deel van de tijd verveelde Amerikaanse tieners wauwelen in „real life soaps”.

Hoe zit het eigenlijk met mijn herinneringen aan de deelnemers? De winnaar van de eerste serie Big Brother kon ik nog spontaan noemen, de namen van een aantal andere deelnemers ook. Zonet zag ik een lijst van winnaars van de volgende series. Van Big Brother serie 2 herkende ik de naam van de winnaar. De namen van winnaars van nieuwere Big Brothers zeiden me niks.

Links

• Essay over BB van ReindeR Rustema
• In Amerika bestaat tegenwoordig zelfs een school voor Reality TV