Wie neemt er nou een Woekerpolis?

apenpak pakwerkerBeleggen, dat moet je alleen doen met geld dat je kunt missen. Beleggen met geleend geld is het domste dat je kunt doen.

Dat zijn al zo lang ik me kan herinneren de belangrijkste adviezen voor mensen die willen gaan beginnen met beleggen. Toch zijn er 6½ miljoen Nederlanders getrapt in een valkuil van goedkoop lenen, overlijdensrisicoverzekeringen en beleggen met geleend geld, die later de „Woekerpolis” is gaan heten.

Hoe heeft dit kunnen gebeuren?

De opmaat

De basis van de affaire is de inkomstenbelastingregeling van vorige eeuw. Destijds was het ontvangen van rente belast als inkomen, terwijl koerswinst op aandelen niet belast werd. Wanneer je geld leende met een huis als onderpand, dan was alle betaalde rente aftrekbaar van je inkomstenbelasting.

Tegen het eind van de vorige eeuw groeiden de bomen op de beurs tot in de hemel en deze belastingregeling werkte daar zeker aan mee: wanneer je kon beleggen met je hypotheek dan waren de kosten maar de helft en als je rente kon omnoemen naar beleggingswinst dan leverde dat dubbel zo veel op.

Je was dus wel gék als je niet ging beleggen. Koop gewoon een huis en het schip met geld komt binnen.

Hoe het mis begon te gaan

Wilde je meeliften op het stijgen van de beurs, maar je durfde het nog niet aan om zelf aandelen te kiezen en te kopen, dan kon je dat ook door een ander laten doen. Wat je bijvoorbeeld kon doen was beleggen in „fondsen”.

Postbank beleggingsfondsen jaaroverzicht 2002
uit hoe meer fondsen je kon kiezen, hoe lager het rendement werd (jaaroverzicht 2002)

De Postbank (tegenwoordig ING) had een mooie verzameling fondsen, zoals het „aandelenfonds”, het „obligatiefonds” en het „beleggingsfonds”. Bij deze bank kon je net zo gemakkelijk geld steken in een fonds als dat je geld overmaakte naar een spaarrekening.

De fondsen van de Postbank beloofden een veel beter rendement dan spaarrekeningen, nog bovenop je belastingvoordeel. En de eerste jaren hádden ze dat ook. In de loop van de tijd kon je uit steeds meer fondsen kiezen en toevallig was het zo dat uit hoe meer fondsen je kon kiezen, hoe lager het rendement werd. Uiteindelijk was bij de Postbankfondsen van het eerste uur het rendement ongeveer gelijk aan het rendement van een spaarrekening, maar er waren ook Postbank fondsen waarmee je in korte tijd 80% van je geld kon verliezen. (In het jaaroverzicht van 2002 zie je dat bijna alle fondsen dat jaar een negatief rendement hadden.)

Bij elke inleg en bij elke opname moest je kosten betalen aan de Postbank, dat waren de kosten die in de brochures genoemd werden. Wat ze er niet bij vertelden, was dat aan- en verkopen van gewone klanten vaak tegen een ongunstige koers werden uitgevoerd. En wat pas jaren later duidelijk werd, was dat de Postbank voor zichzelf regelmatig een hoge beheerkostenvergoeding uit de fondsen trok, die het rendement sterk drukte.

Toen de Postbank op deze misleiding betrapt werd, mochten klanten ter compensatie een paar maanden lang zonder kosten de fondsen aan- en verkopen. Deze periode heb ik gebruik om zo veel mogelijk van mijn geld nog terug te krijgen.

De Woekerpolis

Maar de trucs van de Postbank zijn kinderspel, vergeleken bij wat later de „Woekerpolis” is gaan heten. Woekerpolissen zijn ingewikkelde beleggingsproducten die verkocht werden aan argeloze consumenten, met zeer hoge kosten die goed verstopt zijn.

Deze mensen werden overtuigd om hun hypotheek zo ver te verhogen als ze konden — liefst nog iets hoger. Van het extra geleende geld zouden aandelen gekocht worden. Aan het eind van de looptijd zou de hypotheek afgelost worden met de waarde van de aandelen. Een overlijdensrisicoverzekering zorgt ervoor dat de bank geen financieel risico loopt.

Het kabinet Paars I had er juist voor gezorgd dat de maximum provisie op verzekeringsproducten van 20% naar 80% verhoogd werd, zonder dat dit aan de klanten verteld hoeft te worden, dus wat onnodige extra’s verkopen zoals koopsompolissen deden de adviseurs vanaf dat moment graag.

Het begin van het einde

Vlak voor invoering van de virtueel rendementsheffing was het werkelijke rendement nog hoger dan 4%, daarom waren er niet veel protesten. Maar snel na invoering zakte de spaarrente onder de 4% en voorlopig zal dat zo blijven.

Nieuwe Woekerpolissen werden verkocht tot een spelbreker binnen de regering besloot dat het voortaan niet meer uitmaakt of je nou spaart of belegt, voortaan betaal je altijd dezelfde belasting over een „virtueel rendement”. Verder is geld dat je leent met een huis als onderpand niet meer automatisch aftrekbaar van de inkomstenbelasting.

Het was ongeveer het jaar 2000. De „nieuwe economie” / dot-com bubble begon te barsten en steeds minder mensen hadden vertrouwen in de beurs: de beurzen daalden.

Alles kwijt

Dat mensen onder deze omstandigheden geld zouden verliezen dat snapten ze wel, maar de opbrengsten van de Woekerpolissen deden het nog veel slechter dan de beurs. Het leek er zelfs op dat sommige mensen, ondanks jaren lang inleg betalen, onder de streep helemaal niets over zouden houden. Hoe kan dit?

Pas nu het zo slecht ging ontdekten de meeste mensen dat niet al hun geld belegd wordt: bij deze polissen gaat er eerst gemiddeld maar liefst 40% van je maandelijkse inleg af voor allerlei kosten en premies.

Zo is de kans groot dat je na een leven lang afbetalen op je beleggingshypotheek aan het eind van het contract je huis nog niet afbetaald hebt, of dat je zelfs met een schuld blijft zitten.

En nu?

De banken en verzekeringsmaatschappijen die het meest in het nieuws geweest zijn, zeggen nu te zullen stoppen met het verkopen van woekerpolissen.

Een psychologisch feit:
80% van de mensen tekent gewoon, als die aardige man van de bank daar om vraagt.
Zelfs als ze helemaal niet begrijpen hoeveel ze dat gaat kosten.

Natuurlijk heeft iedereen die dat wil het volste recht om langs een financiële afgrond te gaan wandelen en te gaan speculeren met geleend geld, maar zou het niet verstandig zijn om even te rekenen aan een contract voordat je het ondertekent? Bedenk dat als er ergens belastingvoordeel te behalen valt, jouw bank een deel van die extra opbrengst voor zich zal opeisen. De kosten die de beheerders rekenen zijn echt zo hoog als ze in de folder staan — echt.

Nog steeds

Nog steeds zijn er bedrijven die er niet voor terugdeinzen om ontzettend hoge kosten in rekening te brengen, het gaat alleen nu weer net ietsje geslepener. Begin 2008 heb ik bijvoorbeeld een pensioenproduct van de Postbank voor mezelf doorgerekend en toen bleek dat het maximale rendement dat dit product zou kunnen halen netto nog lager was dan wanneer ik (bij een concurrent) een simpele termijndeposito zou nemen.

Dat feit was voor mij de druppel die de emmer deed overlopen en ik heb mijn rekening bij de Postbank opgezegd.

Advertenties

Een gedachte over “Wie neemt er nou een Woekerpolis?

Vertel jouw mening

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s