Kantoorwerk – freelance of ZZP?

ZZPAls je de verhalen in de media mag geloven, wordt het ouderwetse „loondienst” steeds minder populair. Mensen werken niet meer (zoals hun ouders) hun hele leven voor dezelfde baas, er is zelfs een soort wegwerp­werknemer ontstaan.

Welke mogelijkheden zijn er tegenwoordig zoal voor mensen die (flexibel) op kantoor werkzaam zijn? Als je op internet gaat zoeken vind je al snel een groot aantal gespecialiseerde sites, maar als je dan gaat lezen blijkt de informatie onnodig ingewikkeld te zijn en bevatten sites ook verkeerde informatie. Tijd om een en ander voor mezelf even op een rijtje te zetten.

Updates volgen: als iemand correcties of aanvullingen heeft dan hoor ik het graag.

Loondienst

Dit is in Nederland de traditionele manier van werken. Het voordeel van werken in loondienst is dat alles voor je geregeld wordt: je krijgt maandelijks je salaris, loondoorbetaling bij ziekte, een arbeidsongeschiktheidsverzekering en je pensioen. Je hoeft je niet eens te verdiepen in belastingregels, want je baas houdt al loonbelasting in. Misschien krijg je zelfs een leaseauto en mobiele telefoon van je baas.

Laten we eerlijk zijn: nog steeds is het in Nederland zo dat als je niet in loondienst bent, dat mensen zich dan afvragen waarom er geen baas was die je wilde hebben.

Er zijn in Nederland strenge regels voor het uitbetalen van salaris, zelfs als het bedrijf waarvoor je werkt failliet gaat krijgt de werknemer gewoon loon doorbetaald. Alleen mensen die in loondienst zijn kunnen redelijk gemakkelijk een hypotheek of een lening afsluiten bij een bank.

Er zijn 2 soorten loondienst contracten:

  • voor bepaalde tijd: dit loopt automatisch af als het niet verlengd wordt, deze contracten mogen maar zeer beperkt verlengd worden (daarna wordt het automatisch een contract voor onbepaalde tijd);
  • voor onbepaalde tijd: kan alleen aflopen door „ontslag” — en dan bestaat er een kans dat je geen recht op uitkering hebt.

werk werk werkVoor een werkgever die snel extra handen nodig heeft, is iemand in loondienst nemen zonder twijfel de meest moeilijke oplossing.

Mensen in loondienst kosten voor de werkgever veel extra administratie (dus extra tijd) en er zit een groot financieel risico aan: als er geen werk is moet hij precies hetzelfde loon betalen en zelfs als de werknemer ziek is en maanden lang helemaal niet kán werken dan kost dat hem dat toch geld. Het grote nadeel als werker is natuurlijk dat je niet zoveel verdient (al die mooie van-de-baas „krijgertjes” moeten uiteindelijk toch betaald worden: door jezelf) en dat je voor alles wat je doet aan die ene baas moet verantwoorden, tot je 65 bent.

Je kunt in theorie bij 2 of meer bedrijven tegelijk in loondienst zijn, maar in de meeste branches zal niemand het raar vinden als je je hele leven nooit bij meer dan 1 bedrijf tegelijk gewerkt hebt.

0-uren contract

Dit is een speciale vorm van in loondienst werken. Je hoeft niet per se voor 40 uur per week in loondienst te zijn: het mag ook minder en je mag zelfs naar beneden gaan tot op 0 uur per week. In dat geval verdient de werknemer niets als zijn baas geen klussen heeft. Winst voor de baas! Natuurlijk zal niet elk type werknemer enthousiast zijn om zo’n 0-uren contract te tekenen.

Eventuele uitkeringen die de werknemer onverhoopt nodig heeft worden gelukkig niet gebaseerd op de 0 uur uit het contract, maar op het aantal uren dat de werknemer gemiddeld gewerkt heeft.

Uitzendbureau

Uitzendbureaus bemiddelen in tijdelijk werk en helpen de werkgever met administratieve zaken. Is de klus geklaard, dan ga je weer in de ww. De enige belasting die je in de administratie van een opdrachtgever over dit werk terugziet, is btw.

Het belang van uitzendbureaus neemt af in Nederland, vooral onder hbo’ers en wo’ers.

Freelance

Een van de oudste „bijzondere” vormen van arbeidsrelatie is het freelancen. Deze vorm zie je vooral bij „creatieve” beroepen, zoals bij mensen die in projecten in de media werken. Een freelancer kan vele jaren achter elkaar steeds weer tijdelijk bij hetzelfde bedrijf werken.

Freelancers hebben een bijzondere positie in Nederland, ze mogen namelijk kiezen op welke manier ze betaald worden:

  • het is mogelijk om steeds tijdelijk in loondienst van een bedrijf te gaan en tussen twee opdrachten in een ww uitkering te krijgen;
  • of ze kunnen kiezen om — als een soort ondernemer — niet mee te doen met de ww-regeling. Dat kan soms gunstiger zijn.

Soms bepaalt de opdrachtgever al de keuze: sommige bedrijven willen per se dat je in loondienst komt in de tijd die je voor ze werkt, andere opdrachtgevers willen dat juist niet.

ZZP ↔ zelfstandige

Een jaar of 10 geleden is de belastingdienst alle zelfstandigen zonder personeel ineens „zzp” gaan noemen. Op internet noemt men de zzp meestal in één adem met de freelancer, want ze zijn allebei zelfstandig. Maar de belastingdienst vindt dat er een enorm groot verschil is tussen deze twee: de zzp’er is namelijk een ondernemer en de freelancer is dat niet.

Volgens de definitie van de Belastingdienst ben je „ondernemer” als je regelmatig voor meerdere opdrachtgevers werkt en je bovendien ondernemersrisico loopt. Ze verwachten van een ondernemer zelf investeringen te doen en er moet dus een kans zijn dat je daardoor meer geld verliest dan je verdient.

Voldoe je aan de regels van de belastingdienst om „ondernemer” genoemd te worden, dan krijg je extra belastingaftrek, die een freelancer (of iemand in loondienst) niet krijgt. Ooit bestond er een regel dat een ondernemer minimaal 1225 uur per jaar in het eigen bedrijf moest werken, maar die regel is sinds dit jaar vervallen. Deze wetenschap kan je gebruiken als een simpele test om te zien of een website over zzp’ers verouderde informatie bevat.

Voor een opdrachtgever is het gemakkelijk om een zzp’er in te huren: je belt hem op om te vertellen dat hij kan beginnen en achteraf stuurt de zzp’er een rekening.

Er zijn ook nadelen en die zijn voor de zzp’er. Een zelfstandige krijgt niet de bescherming die iemand in loondienst krijgt. Als bijvoorbeeld een opdrachtgever te laat of te weinig betaalt, moet de zzp’er zelf achter zijn geld aan — als een opdrachtgever failliet gaat, zullen de laatste maanden die hij gewerkt heeft waarschijnlijk nooit meer worden betaald. Als de opdrachtgever geen klussen meer voor hem heeft, verdient hij van de ene op de andere dag niets meer. Hij krijgt geen ww, zijn pensioen had hij zelf moeten regelen. Er is niemand die hem doorbetaalt bij vakantie, ziekte of arbeidsongeschiktheid. In theorie is het mogelijk om een commerciële arbeidsongeschiktheidsverzekering af te sluiten, maar de premie daarvoor is alleen voor mensen die nog jong zijn te betalen, al snel daarna is het zo duur dat bijna niemand dit doet — en als kantoorwerker is er altijd wel „passende arbeid” voor je te vinden in plaats van een uitkering. Geen opdrachten meer kunnen aannemen omdat je het lichamelijk niet meer kunt, of omdat niemand je meer wil hebben omdat je te oud geworden bent, kan betekenen dat je 10 of 20 jaar eerder dan gepland moet stoppen met werken — zonder pensioen.

Als indirect gevolg van deze risico’s lijkt het uurtarief van een zzp’er al gauw een keer of 3 zo hoog als dat van iemand in loondienst.

In gevallen waarin twijfel mogelijk is of iemand ergens werkt in loondienst of zelfstandig, zal een opdrachtgever aan de zelfstandige vragen om een „var verklaring” van de belastingdienst.

BV

Een bv is een „onpersoonlijke” rechtsvorm. Iemand die in z’n eentje een bv „is”, kan je vergelijken met een zzp’er. Verdien je minder dan 40.000 per jaar dan is het belastingtechnisch niet interessant om de bv als rechtsvorm te kiezen, maar hoe meer daarboven hoe interessanter het wordt. Er zijn veel regels waar je rekening mee moet houden, om goed van je bv te kunnen profiteren. In de praktijk betekent dit dat je voor een bv een boekhouder nodig hebt en dat kost je vanaf zo’n 1.000 euro per jaar.

Snel uitgerekend: iemand met een uurtarief van 60 euro en geen kosten zal op het omslagpunt tussen gewone zzp’er en bv komen wanneer hij 17 weken per jaar een opdracht heeft.

Het heet een „stamrecht bv” wanneer je de bv begonnen bent omdat je ontslagen bent (uit loondienst dus) en het betalen van belasting over je gouden handdruk wilt uitstellen. Dit is financieel interessant vanaf een gouden handdruk van zo’n 70.000. Nou is het wel zo dat de afgelopen jaren de ontslagvergoedingen nogal gedaald zijn: iemand met een modaal inkomen bereikt dit bedrag tegenwoordig pas als hij bijvoorbeeld van zijn 20e tot zijn 50e bij dezelfde baas gewerkt heeft (kantonrechtersformule 2009).

Detachering

Bij detachering ben je in loondienst van een detacheringsbedrijf; voor jou gelden dus alle voordelen die horen bij het in loondienst zijn. Dit bedrijf zoekt (in theorie, tenminste) voor jou klussen bij andere bedrijven.

Voor de opdrachtgevers die ze vinden gelden niet de nadelen die ze zouden hebben als ze zelf iemand in loondienst zouden nemen. Ze zijn bijvoorbeeld niet gebonden aan de „bepaalde tijd”-regel, want jij bent niet daar in dienst maar bij het detacheringsbedrijf. In theorie mag de opdrachtgever je dus jaren lang steeds met één maand verlengen.

Medewerkers hebben dezelfde ontslagbescherming als bij normale bedrijven. Is er geen klus voor je, dan krijg jij je normale loon van het detacheringsbedrijf.

Contractbeheer

De laatste jaren, met name sinds de opkomst van de term zzp, zie je steeds meer bureaus die „contractbeheer” doen. Deze bureautjes zijn administratief intermediair tussen opdrachtgevers en zzp’ers. De reden van het bestaan van deze bureaus is de belastingdienst: als je gewerkt hebt voor een bedrijf, maar de belastingdienst accepteert je achteraf niet als zzp’er, dan ben je daar „dus” in loondienst geweest zonder belasting en premies af te dragen, met alle financiële narigheid van dien voor dat bedrijf.

Om dit risico te voorkomen, kan een bedrijf besluiten om medewerkers niet rechtstreeks, maar altijd via een vast contractbeheer bureau in te huren.

Dat bureau zorgt ervoor dat alles volgens de regels van de belastingdienst geregeld is, in ruil daarvoor ontvangt het bureau een paar euro voor elk uur dat jij voor die opdrachtgever werkt. De hoogte van het bedrag is afhankelijk van het risico: bij iemand die werkt als zelfstandige zal het bedrag hoger zijn dan bij iemand die in loondienst is bij een detacheringsbureau.

Er zijn bureaus die dit het „doorlenen van personeel” noemen. Deze tak van sport begint een beetje te lijken op de uit de bouw bekende „koppelbazen”, maar dan natuurlijk niet illegaal.

Opting-in

Een andere manier waarop je duidelijkheid kunt krijgen voor het probleem van de „zelfstandige met maar één opdrachtgever”, is de „opting-in regeling”. Je moet dan expliciet vastleggen dat je geen gebruik zult kunnen maken van werknemersvoorzieningen (zoals WW en ziektewet), maar dat je opdrachtgever wel loonbelasting en premie zal betalen aan de belastingdienst, in plaats van aan jou.

Er zijn een paar specifieke beroepsgroepen waar de opting-in populair is, bijvoorbeeld de Red Light industrie.

Flex-vast

Er zijn allerlei constructies waarbij je eerst via een ander bedrijf ergens komt werken als tijdelijke medewerker, waarna je na bijvoorbeeld een half jaar in vaste dienst komt bij dat bedrijf. Vaak ontvangt het bedrijf dat de plek voor jou gevonden heeft hiervoor een financiële vergoeding, wat een beetje doet denken aan mensenhandel maar dan natuurlijk op een legale manier.

Advertenties

10 gedachtes over “Kantoorwerk – freelance of ZZP?

  1. Intussen zijn er ruim één miljoen ZZP-ers in Nederland, dat is 12% van de beroepsbevolking. Dat percentage is hoger dan bijvoorbeeld in de VS.
    (Bron: Intermediair 22 van 3 juni 2010, pagina 11)

    -update-
    Van de mensen die in de bouw werken, is 15% ZZP-er.
    (Bron: nu.nl)

  2. zzp’ers die pakketten bezorgen voor post.nl hebben geen var nodig, ook al werken ze 6 dagen per week voor dezelfde opdrachtgever: post.nl heeft namelijk hierover een geheim convenant gesloten met de belastingdienst.

  3. Payrolling

    Dit is een moderne vorm van tijdelijk werk in de it, die handig gebruik maakt van een maas in de wet.

    Het werkt zo:
    • Bedrijf A heeft werk en zoekt daar een passende medewerker bij
    • Deze medewerker komt in dienst bij bedrijf B (dit is de payroller)
    • De medewerker werkt in bedrijf A maar krijgt salaris van bedrijf B

    Tot het moment dat waarop bedrijf A (om wat voor reden dan ook) van de medewerker af wil:
    • Bedrijf A zegt het contract op met bedrijf B
    • Bedrijf B ontslaat de medewerker per direct
    • De medewerker staat op straat

    Hoe kan dit, zal je zeggen: een medewerker ontslaan mag toch niet zomaar? Dat klopt, maar bedrijven mogen onderlinge contracten wel zomaar opzeggen. En als het bedrijf B het contract kwijt is waar ze zo’n specifieke medewerker voor in dienst genomen hebben, dan kunnen ze gewoon niets anders dan die medewerker te ontslaan.

    De vakbond ziet dit als gewoon uitzendwerk en vindt het allemaal prima.

    Overigens: net als alle andere bedrijven waarin veel geld van andere mensen omgaat is ook payrolling heel erg aanlokkelijk voor bv-eigenaren met verkeerde bedoelingen (aka: criminogeen).

    Samen met haar man en een zakenpartner begint ze WeWork. Een uitzendbureau in de stad Groningen.

  4. Juristen hebben nog een creatieve oplossing gevonden voor beroepen met teveel sociale rechten: de Personeelsvennootschap.
    Het bedrijf richt een aparte bv op en schrijft alleen het personeel over op deze nieuwe bv. In werkelijkheid blijft iedereen gewoon werken op zijn/haar oude werkplek. Het leuke voor de werkgever is dat je deze nieuwe bv juridisch een „uitzendbureau” moet noemen — en daardoor vervallen allerlei rechten en plichten die te maken hebben met de beroepssector waar deze mensen écht werken.

  5. Je vindt zzp’ers tegenwoordig in Duitsland ook steeds vaker in de supermarkt. In sommige supermarkten worden de kassameisjes en de vakkenvullers namelijk als zzp’er ingehuurd, zodat ze op basis van stukloon en lager dan het minimumloon betaald kunnen worden.

Vertel jouw mening

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s