Overzicht kartels in Nederland en internationaal

handelsjargonVerplichte verkoopprijzen zijn verboden in Nederland. Maar toch werd ik eens opgebeld door een leverancier, die via-via gehoord hadden dat ik zijn mooie spullen zo goedkoop verkocht. Hij wilde weten waarom ik dat deed: vond ik dat nou écht nodig?

Wanneer bedrijven afspraken maken met het doel de markt te verdelen en/of de prijzen voor de klanten te bepalen, dan spreken we van een „kartel” (klemtoon op de E).

Sommige mensen zouden zich geïntimideerd voelen door het telefoontje dat ik kreeg, maar als computerhandelaar ben je wel wat gewend. Ik was eigenlijk juist blij dat hij me belde, want daardoor wist ik tenminste wat zijn probleem was. Andere leveranciers zouden bijvoorbeeld gewoon niet meer leveren wanneer je weer wat bestelde — heel toevallig was precies dat wat ik bestelde „uitverkocht”.

Keukenapparatuur

Dit soort afspraken bestaat nog steeds. Bijvoorbeeld bij keukenapparatuur word je in Nederland als consument flink genept. Zo maken de fabrikanten Atag, Etna en Pelgrim er geen geheim van dat ze al jaren samenwerken onder de naam „aep”.

Veel leveranciers van keukenapparatuur hebben bindende prijsafspraken met hun wederverkopers en dit wordt door de Nederlandse overheid gedoogd. Ik heb dit ervaren toen ik laatst een afzuigkap van Whirlpool wilde kopen. Het prijsverschil tussen de duurste en de goedkoopste aanbieder in Nederland was minder dan 1 euro en de goedkoopste aanbieder was niet eens een internetwinkel.

Een keuken koop je beter in Duitsland, dat kan je zo de helft van de prijs schelen.

Prijsafspraak of marktverdeling?

Niet elke constructie die op een kartel lijkt ís ook een kartel. Bij keukens heb je nog steeds de keuze in welk land je de keuken koopt. Je kunt ook kiezen bij welke bank je klant wilt zijn — al zie je dat ze allemaal in dezelfde week hun rente aanpassen. Als de klant nog een keuze heeft, hoe minimaal ook, wordt er gewoonlijk niet opgetreden door de overheid.

Een twijfelgeval zijn de prijzen voor mobiel bellen. In theorie kan een prepaidbeller gemakkelijk overstappen naar een andere aanbieder, maar mobiele providers laten regelmatig hun prijsverhogingen op dezelfde dag ingaan en het beltarief is dan tot op de cent gelijk. Dit trok de aandacht van de NMa en zij onderzoeken dit momenteel.

Bij glazenwassers bijvoorbeeld heb je niet eens de keuze welke glazenwasser je neemt: je bent gebonden aan die ene glazenwasser die bij jou in de wijk de ramen wast, concullega’s komen er niet tussen. Dat toonde een consumentenprogramma een paar jaar geleden aan met een lok-glazenwasser. Dit kartel werd ook heel lang gedoogd, maar onlangs begon de NMa een onderzoek.

Vaste boekenprijs

Niet alle kartels zijn crimineel; er zijn zelfs prijsbepalende kartels die door de overheid worden opgelegd, met als voorbeeld de „vaste boekenprijs”. De vaste boekenprijs betekent dat in Nederland een uitgever vaststelt voor welke prijs een boek in de winkel komt te liggen. Alle gewone winkels zijn aan die prijs gebonden, het boek mag alleen voor een lagere prijs verkocht worden in uitzonderingsgevallen, zoals bij boekenclubs en groothandels, of als het boek beschadigd of gebruikt is. Ik heb wel eens gezien dat een slimme boekhandelaar op een enorme stapel nieuwe boeken het woord „beschadigd” gestempeld had, om ze zo in de aanbieding te kunnen doen.

In België bestaat dit fenomeen niet, boeken kennen daar alleen een adviesprijs — waar niemand zich aan hoeft te houden. Je ziet bij boeken die zowel in Nederland te koop zijn als in België, zoals bijvoorbeeld deze cursus Russisch, dat de Belgische adviesprijs al lager is dan de Nederlandse vaste boekenprijs.

Welke kartels zijn er

Voorbeelden van kartels zijn gemakkelijk te noemen. Al sinds de oliecrises in de jaren ’70 ken je waarschijnlijk de organisatie van olie exporterende landen OPEC en verder heb je er meer dan genoeg in de industrietak die het waarschijnlijk allemaal uitgevonden heeft: de bouw.

Ik dacht: laat ik even bij deze blog een mooi compleet overzichtje maken van de kartels die ons’ Neelie de afgelopen tijd aangepakt heeft, da’s leuk voor de lezers.

Maar naarmate de avond vorderde verzoop ik in:

Met andere woorden: het lijkt wel of de „vrije markt” vanzelf leidt tot kartelvorming?

Mocht ooit iemand op internet een complete lijst vinden van ontmaskerde kartels dan bij voorbaat dank voor een linkje hieronder in de comments.

7 gedachtes over “Overzicht kartels in Nederland en internationaal

  1. Publicatiedatum: 2011-04-13
    Branche: Wasmiddelen
    Betrokken bedrijven: Procter & Gamble, Unilever en Henkel
    Boete: € 315.200.000,-
    Periode: januari 2002 tot maart 2005

    Publicatiedatum: 2011-03-21
    Branche: oa snoepwaren, consumptie-ijs, diepvriespizza’s, dierenvoeding en kant-en-klaar maaltijden
    Betrokken bedrijven: Unilever, Kraft, Dr. Oetker en Mars
    Boete: € 38.000.000,-
    Periode: enkele jaren

    Publicatiedatum: 2008-02-20
    Branche: oa tandpasta, afwasmiddel en shampoo
    Betrokken bedrijven: Unilever (Duitsland), Henkel, Sara Lee en Schwarzkopf
    Boete: € 37.000.000,-
    Periode: sinds 2006

    Publicatiedatum: 2007-04-18
    Branche: Bier
    Betrokken bedrijven: Heineken, Grolsch, Bavaria en Inbev
    Boete: € 274.000.000,-
    Periode: tussen 1996 en 1999

    Publicatiedatum: 2010-12-23
    Branche: Meel
    Betrokken bedrijven: 15 bedrijven waaronder Meneba, Ranks en Krijger
    Boete: € 81.600.000,-
    Periode: tussen 2001 en 2007

  2. Publicatiedatum: 2011-10-19
    Branche: glas voor CRT/beeldbuizen voor verkoop in Europa
    Betrokken bedrijven: Asahi Glass (AGC), Nippon Electric Glass (NEG), Schott AG, Samsung
    Boete: € 128.000.000,-
    Periode: tussen 1999-02-23 en 2004-12-27

    Publicatiedatum: 2011-10-27
    Branche: Mobiele telefonie
    Betrokken bedrijven: T-Mobile, KPN en Vodafone
    Boete: € 16.249.000,-
    Periode: 2001

Vertel jouw mening

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s