Elfproef voor Postbank rekeningnummers

nerd alertVroeger was de wereld eenvoudig: je had een Gironummer van de giro, of je had een Bankrekeningnummer van een bank. Het verschil in rekeningnummers is gebleven toen de Giro Post„bank” ging heten en zelfs toen de klanten werden overgenomen door de ing bank.

Met behulp van een controle die „de elfproef” heet kan een computer een bankrekeningnummer automatisch controleren en zo typefouten vinden. Bij girorekeningnummers is die controle niet mogelijk.

Bankrekeningnummer of Gironummer?

Een Bankrekeningnummer:

  • is 9 of 10 cijfers lang
  • meestal 9 cijfers
  • is geautomatiseerd te controleren op schrijffouten met de Elfproef

Een (ex-)Girorekeningnummer:

  • is 1 tot 7 cijfers lang
  • voor particulieren meestal 6 of 7 cijfers
  • is alleen te controleren door handmatig de tenaamstelling van de rekening te vergelijken

Of Postbank rekeningnummer?

De ing bank heeft nu ex-Gironummers en 9-cijferige bankrekeningnummers.

Je ziet dat bedrijven die je naar je rekeningnummer vragen het er maar moeilijk mee hebben. Vroeger konden ze je vragen naar een bankrekening of een girorekening, daarna werd je gevraagd te kiezen tussen bankrekening en een „Postbank rekeningnummer”, maar welke keuze moet je maken nu de Postbank niet meer bestaat?

WikiPedia noemt het „Oud-Postbanknummers”, maar die naam  vind ik te lang. Ik werd al op een formulier gevraagd naar een „ing-bank rekeningnummer”. Ik begrijpt wat ze bedoelen, maar officieel kan dit dus vanalles zijn.

Eén oplossing is natuurlijk om een nieuwe naam te verzinnen voor de ex-Gironummers. Maar een andere oplossing  is om te de ex-Gironummers een klein beetje langer te maken, op zo’n manier dat ze gaan voldoen aan dezelfde regels als alle andere bankrekeningnummers.

Vroeger

Als je vroeger vanaf een Girorekening een bedrag wilde overboeken naar een bankrekening, dan moest je het geld overmaken naar het Gironummer van het filiaal van die bank waar de rekening liep (ook dat nummer moest je dus opzoeken). De medewerkers van het bankfiliaal zetten het geld dan op de juiste rekening.

Het controleren van een Gironummer door handmatig de naam te vergelijken was een leuk idee voor de werkverschaffing, in de tijd dat overboekingen nog helemaal met de hand verwerkt werden. Wie weet was het trouwens in die tijd wel een betere beveiliging dan een methode die puur op cijfers gebaseerd is, maar je begrijpt dat tegenwoordig in het computer­tijdperk deze handmatige controle niet meer gebeurt.

Bankcode: voorloopcijfers

Aan de eerste 4 cijfers van een bankrekeningnummer kan je zien bij welke bank de rekening loopt (er zijn een paar heel zeldzame uitzonderingen op deze regel). Iemand met de nickname „student538” houdt op de tros Radar website een lijstje voorloopcijfers van 9-cijferige rekeningnummers bij en volgens mij is dit het enige lijstje van deze soort op internet.

Alle beschikbare 9-cijferige nummers zijn volgens mij al aan een bank toegezegd, 10-cijferige worden nu ook al uitgegeven (onder andere door Leaseplanbank) maar in het 10-cijferige gebied zou nog plaats kunnen zijn voor alle ex-Postbank klanten.

Nieuwe voorloopcijfers

Zou het mogelijk zijn om van ex-Gironummers normale bankrekeningnummers te maken? In elk geval niet zonder ze te veranderen en het is nodig om wat knappe wiskunde te gebruiken.

De ex-Gironummers zijn ten hoogste 7 cijfers lang, we kunnen ze dus met voorloopnullen aanvullen tot 7 cijfers en dan nog 3 cijfers vóór het bestaande nummer zetten, op zo’n manier dat het 10-cijferige nummers worden die voldoen aan de 11-proef.

  • Voeg voorloopnullen toe zodat het voormalige Postbank rekeningnummer 7 cijfers lang wordt, voeg 3 extra cijfers toe om het nummer 10-cijferig te maken, zeg: XYZABCDEFG
  • P=7*A+6*B+5*C+4*D+3*E+2*F+1*G
  • Q=4*A+5*B+6*C+7*D+8*E+9*F+10*G
  • 10*X+9*Y+8*Z+P moet deelbaar door 11 zijn
  • 1*X+2*Y+3*Z+Q moet deelbaar door 11 zijn

Vanwege de manier waarop de 11-proef werkt zijn er minstens 2 extra cijfers nodig om een willekeurig bestaand getal te kunnen laten voldoen aan de 11-proef. De uitdaging is nu om in totaal 11 geschikte 3-cijferige voorvoegsels te vinden, die als het even kan ook nog gemakkelijk als „voorvoegsel van een ex-Gironummer” te herkennen zijn.

Stel je dat je het cijfer op de eerste positie constant houdt, dan kan je de onderstaande tabel gebruiken om gemakkelijk het tweede en derde cijfers te bepalen: kies elf vakjes op zo’n manier dat je alle getallen van 0 tot en met 10 één keer hebt (aan het eind van elke rij en elke kolom staat welk getal erin ontbreekt).

elfproef ontbreekt

Acceptgiro-elfproef

Op WikiPedia las ik dat er al een „geheime” foutcontrole voor gironummers bestaat: die wordt toegepast in de strook onderaan acceptgirokaarten. Deze controle, die „acceptgiro-elfproef” genoemd wordt, maakt van het ex-gironummer een 10-cijferig nummer door er twee nullen en een ééncijferig controlegetal voor te zetten.

Je zou kunnen overwegen om dit controlenummer te verwerken in de nieuw te kiezen voorvoegsels, maar om zuinig te zijn met beschikbare nummers is het waarschijnlijk beter om ons te beperken tot 11 voorvoegsels.

iban nummer

Nou is het leuk om een oplossing te bedenken voor dit probleem, maar het in de praktijk brengen van het idee kan nog een groot probleem worden.

Voor betalingen binnen de eu hebben alle bank- en girorekeningen bij Europese banken er een extra nummer bij gekregen. Dit nummer is belachelijk lang en bevat onder andere een code voor het land, de bank, het oorspronkelijke rekeningnummer en een (extra) controlegetal.

Vanwege het grote aantal cijfers verwacht ik dat het nieuwe Europese rekeningnummer nooit door het grote publiek gebruikt zal worden, maar Nederlandse banken denken wel dat iedereen snel zal overstappen op het nieuwe systeem en willen nu al niets meer aan bestaande betaalsystemen veranderen.

Advertenties

Vertel jouw mening

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s