RIP Jan Modaal — leve de Normaalverdiener

ΕΥΡΩWanneer heb je voor het laatst wat van Jan Modaal gehoord? Dat was lang geleden, want in stilte is hij gestorven, vertelde het nieuws laatst. Hoe dat komt, weet officieel niemand. In de wandelgangen lijken sommige mensen het wél te weten: „Nederland kent een te grote solidariteit”, hoorde ik zeggen.

Wie in Nederland is arm en wie verdient er een normaal salaris?

wnl op zondag

Laatst zag ik op zondag in het tv-programma wnl op zondag deze gênante uitleg: de afgelopen jaren is het laagste bruto-inkomen iets lager geworden en het hoogste bruto-inkomen hoger, dus daarom worden de rijken steeds rijker en de armen steeds armer. Van Haersma Buma deed geen moeite om de fout recht te zetten. Ergens ook wel logisch, want het is televisie dus het moet simpel blijven: veel Nederlanders waren op school al niet zo goed in rekenen en hebben daarna zo weinig mogelijk met cijfers gedaan.

Arm zijn

Arm zijn is relatief.
In een experiment gaf men leerlingen keuze uit 10 euro krijgen (en de rest van de klas krijgt niks) of 20 euro krijgen (en de rest van de klas krijgt 50 euro).
De meeste kozen voor 10 euro.

In Nederland hebben we allemaal een wasmachine en gebruiken we allemaal goede wegen. Niemand heeft te weinig brood. Voor wie minder of niet kan werken is er een uitkering, toeslag of andere regeling, een laag belastingpercentage, bijzondere bijstand en kwijtschelding van gemeentebelasting. Je komt in aanmerking voor een woning met een lage „sociale huur” (= loonpolitiek via de huurmarkt).

Zijn er dan nog arme mensen? Hoeveel armer zijn die dan, financieel gezien?

Minimumloon

Als je een baan hebt, dan verdien je minstens het minimumloon, want je baas is wettelijk verplicht om minstens dat te betalen. Minder verdienen met werken in loondienst kán gewoon niet — dan zou je zzp’er moeten worden.

De stap van een uitkering naar een baan met minimumloon betekent helaas nog niet dat je geld gaat opleveren voor de staat: het minimumloon is niet zo hoog dat je daarvan zou moeten kunnen leven, dus heb je nog steeds recht op allerlei toeslagen en je blijft netto-ontvanger. Als minimumloner bouw je geen eigen pensioen op, maar zult later afhankelijk zijn van de aow, waarvoor de meeste premie betaald is door andere mensen.

Je zou het minimumloon niet moeten zien als een grens voor werknemers, maar beter als de grens voor het bedrijfsleven: dit is het minimumbedrag wat het een bedrijf zal kosten om een mens te laten werken. Anders betaalt de staat liever een uitkering aan die persoon.

Modaal loon

Ik heb eerder al eens uitgelegd hoe hoog het modale inkomen is en hoe ze dit bepalen. Maar een begrip is rekbaar en tegenwoordig is het zelfs zo dat de meeste mensen in Nederland minder verdienen dan modaal.

Verder is het modale inkomen een begrip dat over meer gaat dan alleen over geld.

Toen het Ziekenfonds nog bestond, leefde Jan Modaal altijd precies op de Ziekenfondsgrens. Tot aan de Ziekenfondsgrens betaalde je een premie die relatief was aan je inkomen, daarboven betaalde je de vaste premie van een particuliere ziektekostenverzekering. Maar er is geen Ziekenfonds meer: wat je eerst als maximumpremie betaalde, werd eerst hernoemd in de bovengrens van de „loonsafhankelijke bijdrage zfw” en toen iedereen vergeten was wat dit eigenlijk ook alweer betekende, werd deze stiekem bijna verdubbeld.

Het modale loon lijkt nu de grens tussen netto-ontvanger en netto-betaler: hoe meer je verdient, hoe minder toeslagen en subsidies je krijgt, zodoende kom je vanaf een modaal inkomen voor de meeste toeslagen niet meer in aanmerking.

Hypernivellering

Van 0 tot Modaal loopt de belasting die je betaalt steeds op. Aan het eind heel snel zelfs. En tegelijk krijg je steeds minder toeslagen. Daardoor maakt het in geld maar weinig verschil tussen uitkering en werk, of tussen veel en weinig uren werken.

Het gevolg daarvan is wat ik „hypernivellering” noem:

  • Het verschil tussen het minimumloon en het netto modale inkomen is netto maar één pakje sigaretten per dag;
  • Het verschil tussen de laagste uitkering en het modale inkomen is wat groter, maar ook niet echt schokkend: netto twee tientjes per dag.

„Bruto” lijkt het verschil nogal wat, maar in Nederland hebben we een voor niemand doorzichtige myriade van toeslagen en regelingen. Door hieraan steeds weer nieuwe ingewikkelde regeltjes toe te voegen gebeurt wat niemand ziet: dat de meeste mensen in Nederland „netto” feitelijk ongeveer even veel geld te besteden hebben — iets wat je alleen in communistisch Rusland zou verwachten.

Het trieste is nog wel dat die regelingen zo onduidelijk en ingewikkeld gemaakt zijn, dat juist de mensen voor wie ze eigenlijk bedoeld zijn ze vaak niet snappen. Ergens ook wel logisch, want op school waren ze al niet zo goed in rekenen en… maar zoiets zei ik in het begin van deze blog al. Er zijn zelfs voorbeelden bekend van slimme mensen die de regels wél heel goed weten te benutten en met een uitkering nog meer geld overhouden dan wanneer ze zouden werken!

Normaalverdieners

Als je het mij vraagt, zijn de enige echte arme mensen de mensen die precies een modaal inkomen verdienen: zij moeten zich 40 uur per week uit de naad werken en van alle Nederlanders zijn zij het grootste deel van hun bruto inkomen kwijt aan belasting en vaste lasten.

Wij Nederlanders zijn een volk van „Normaalverdieners”: onafhankelijk van schoolprestaties, talent en inzet, hebben de meeste Nederlanders ongeveer even veel geld te besteden. Een net iets nieuwere tweedehands auto dan je buurman, met een plastic accessoire meer, net iets eerder een grotere televisie, een vakantie die net iets verder weg is: dat valt allemaal binnen je bereik door de prijs van dat ene pakje sigaretten per dag.

Advertenties

Vertel jouw mening

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s