Nieuwe robots met witte boorden

nerd alertDe eerste computers konden snel rekenen: alleen mannen met witte jassen hadden er wat aan. Toen kregen we robots, die fabriekswerk konden overnemen. Daarna kregen we multimedia, internet en mobile. In de 21e eeuw werd dit heel goedkoop, maar kwam er niets echt iets nieuws.

Dat gaat veranderen. Over een paar jaar krijgen we denkmachines: computers die „leren” en „denken” als een mens, in plaats van dat ze voorgeprogrammeerde stappen op volgorde uitvoeren. Dit wordt een van de grootste veranderingen die ons de komende decennia te wachten staat. Gaat de machine nu dan echt al het werk van de mens afpakken?

Robots in het nieuws

De laatste weken verschijnen er regelmatig berichten in het nieuws die zeggen dat robots onze banen zullen gaan afpakken. Maar wie niet net uit een ei komt, weet dat robots al langer bestaan dan gisteren. Sommige banen worden zelfs bewust niet geautomatiseerd, omdat de mens het werk goedkoper doet dan een machine.

Maar er is een belangrijk detail dat ontbreekt in alle nieuwe artikelen die ik over het onderwerp gelezen heb: de robots waar we het nu over hebben, zijn een ander soort de robots die we al kennen uit de industrie.

Steeds sneller, tot aan de grenzen van de natuur

Hoe snel ging ontwikkeling van computertechniek in het verleden?

Nog niet zo lang geleden, tot pakweg 10 jaar geleden, werd de traditionele microprocessor elk jaar veel sneller. Als een van je kennissen een nieuwe PC kocht, dan was die alweer merkbaar sneller dan de vorige nieuwe PC die je gezien had. Zelf kocht je elke 2, hooguit 3 jaar een nieuwe PC en die was dan minstens dubbel zo snel als je oude. Door de extra snelheid kon je nieuwe toepassingen gebruiken, die op je oude PC niet eens draaiden. De prijs van zo’n mooie nieuwe PC liep in de duizenden guldens; voor een compleet systeem was 5.000 gulden (meer dan 2.000 euro) een normale prijs.

De ontwikkelingen gaan al jaren niet meer zo snel als toen. Microprocessoren worden de laatste jaren nog wel zuiniger met energie, maar al jaren staat de hoogste kloksnelheid vast, ergens tussen de 4 en 5 GHz. Het verder-ontwikkelen van cpu’s wordt moeilijker, want als we nog veel verder gaan met de miniaturisering wordt het steeds moeilijker om processoren foutloos te laten werken.

Steeds moeilijker, tot aan de grenzen van de mens

Tegelijk wordt ook het ontwikkelen van programma’s voor die traditionele processoren steeds moeilijker, omdat programma’s tegenwoordig enorm complex moeten zijn. We dachten ooit dat het ontwikkelen van hogere generaties programmeertalen het steeds gemakkelijker zou maken om een computer te programmeren, maar het tegendeel blijkt waar: zo’n 80% van de mensen die werkzaam zijn in de IT snapt een sql query met meer dan 2 joins al niet meer en dat is net 1 generatie verder dan Microsoft BASIC uit 1975. En het „optimaliseren” van software, bijvoorbeeld voor parallelle processoren, is ook nog nooit echt in de mode gekomen.

Wat in de praktijk ook een probleem is, is dat de meeste programmeurs hun best doen om hun producten zo ingewikkeld mogelijk te maken, terwijl goede kwaliteit juist meer blijkt uit een simpel eindproduct. Maar zoiets kunnen mensen van tegenwoordig niet produceren, in elk geval niet de mensen die werkzaam zijn in de ICT.

Zo heb ik bijvoorbeeld eind vorig jaar een nieuwe Philips smart-tv gekocht. Hardwarematig een mooi apparaat, maar in bijna elke nieuwe release van de software, zitten niet minder, maar juist meer bugs. De Philips programmeurs zijn blijkbaar niet „goed” genoeg om software te maken voor deze hardware.

Nieuw onderzoek

De afgelopen 15 jaar is er baanbrekend onderzoek verricht op een heel ander gebied, namelijk om te achterhalen hoe onze menselijke hersenen werken. En met succes. Er zijn onderzoekers die verwachten dat ze over een jaar of 10 een chip kunnen maken die 100 keer zo snel „denkt” als een mens. En er zijn zelfs voorspellingen die zeggen dat ik het in mijn leven nog meemaak dat er machines zijn die ongeveer een miljoen keer zo snel kunnen „denken” als een mens.

In dit filmpje zie je iemand die met zijn bedrijf een algoritme hiervoor aan het uitwerken is:

Bij de eerste versies van de denkmachine zal het „opstarten” lang duren. Bij een mens kost het vele jaren, tot deze kan werken. Zelfs als je dat veel sneller kunt doen, dan duurt het nog steeds erg lang: bij 100-voudige snelheid kost elk mensenjaar studeren nog steeds bijna 100 uur opstarttijd voor een denkmachine.

Toepassingen voor witte-boorden werkers

Wat zouden de toepassingen zijn voor dit soort machines, welk werk zouden ze het best van de mens kunnen overnemen?

Het grote probleem voor robots is en blijft de „motor output”: we kunnen een denkmachine niet zo soepel laten bewegen als een mens en dat zal voorlopig wel zo blijven. De denkmachine gaat dus zittend werk van de mens overnemen. Robots konden werk waarvoor je sterk en toch nauwkeurig moest zijn overnemen. Denkmachines kunnen werk overnemen waarbij je voornamelijk bezig bent met communicatie.

Een van de eerste toepassingen voor een denkmachine is werk in een kalcentrum: het beantwoorden van telefoontjes, behandelen van klachten en dingen doen die mensen ook zelf op internet hadden kunnen invoeren. Maar ook het in de gaten houden van wat er op Twitter gebeurt zou een mogelijkheid zijn.

Verder noemen deskundigen een toepassing die de samenleving heel erg kan gaan veranderen: je zou een denkmachine kunnen inzetten voor het geven van psychotherapie. Het schijnt nu vaak te gebeuren dat mensen met geestelijke problemen niet optimaal behandeld worden, omdat dit te veel geld zou kosten. Maar straks kan één machine gewoon honderd patiënten tegelijk behandelen, dag en nacht, jaren lang, of zelfs hun hele leven lang als dat nodig is.

Een verleden van nieuwe technieken

Deze techniek is fundamenteel anders dan alles wat we kennen voor „normale” computers en robots. Het verleden leert dat het vaak erg lang duurt tot programmeurs op grote schaal nieuwe technieken leren begrijpen en slim toepassen. Als voorbeeld denk ik terug aan de Sound Blaster 16 asp: een geluidskaart met een speciale geluidsprocessor, die destijds (eind vorige eeuw) erg vernieuwend en veelbelovend was. Je moest alleen nog even wachten tot de „slimme jongens” mooie software voor de asp chip zouden hebben geschreven, maar dan zou je wat beleven. Lang verhaal kort: er is later weinig tot niets aan software voor deze chip gepubliceerd en niemand kent deze chip nog.

Niet alleen microprocessoren zijn programmeerbaar: er is ook programmeerbare hardware verkrijgbaar, die (binnen de mogelijkheden) veel sneller is dan een gewone microprocessor. De benodigde programmeertaal vhdl lijkt alleen totaal niet op het programmeren voor Windows of een iPhone app, dus je zult maar weinig studenten vinden die een toepassing hiervoor uit hun mouw schudden.

3 gedachtes over “Nieuwe robots met witte boorden

  1. Wat zouden precies de banen zijn waarin witte boorden robots zouden uitblinken? Ik noemde hierboven dat het „zittend werk” moet zijn, maar dat is nog breed. Ik verwacht dat het banen zijn waarvoor je zo lang mogelijk de bestaande regels moet blijven opvolgen, met dus zo weinig mogelijk nieuwe/onverwachte wendingen.

    Banen die al bestaan, bijvoorbeeld misschien leraar van een openbare school. Maar zeker banen die een product opleveren dat populair bij het grote publiek moet zijn, bijvoorbeeld iets bedenken of schrijven voor alle massamedia (TV, kranten, overtikmedia, radio, populaire muziek). Of banen bij grote bedrijven in het algemeen: dat zijn omgevingen die al heel lang geconditioneerd worden op zo weinig mogelijk verandering. Maar ook de creatieve beroepen zullen niet veilig zijn, lees maar de blogs Creatief als een baas? en IT werk: trucjes uit 2012. De persoonlijke verkooprobot die je bij elke internetaankoop toegewezen krijgt, weet in elk geval precies op welke marketingtrucjes jij het best reageert.

    Ook zouden banen geschikt kunnen zijn die nu nog maar amper bestaan, omdat het meestal veel te duur is hiervoor een mens in te huren. Bijvoorbeeld: de Personal Assistent die je agenda voor je volplant en op je fiets let. Ook zou ouderwets hersenspoelen, zoals dat in de jaren ’60/’70 door sekten veel gedaan werd, weer goedkoop te realiseren zijn.

Vertel jouw mening

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s