De Wintel box: stille mini PC’s met Intel Atom Z3735F processor

Asus EEE Box PC B202 openEr is een nieuwe generatie mini-pc’s met Intel processor op de markt: de Wintel box. Voor maar 100 tot 200 euro heb je een pc met legale Windowslicentie en zonder die rumoerige ventilator.

Je weet misschien dat ik al lang fan ben van kleine pc’s: zo gebruikte ik sinds 2009 een Asus EEE Box B202 en sinds 2014 een Intel nuc. Groot hoeft de behuizing van een computer niet meer te zijn, want voor uitbreidingen heb je tegenwoordig usb. Vorige eeuw moest je pc juist modulair opgebouwd zijn, want je liep hopeloos achter als je niet elk jaar minstens één belangrijk onderdeel kon upgraden. Tegenwoordig gaan de ontwikkelingen zo ontzettend langzaam en is alles zo klein en zo goedkoop, dat zelf sleutelen aan je computer eigenlijk alleen nog iets is voor mensen die van oldtimers houden.

Prestaties

Het grote voordeel van deze nieuwe apparaten is dat ze ventilatorloos zijn, een pc met minder lawaai dan dit bestaat dus niet. Intel werkt er momenteel hard aan om te zorgen dat processoren steeds minder energie verspillen (in de vorm van warmte) en ze zijn dit jaar bijna zover dat het weer net zo goed is als vroeger.

Het afspelen van hd video gaat perfect op deze apparaten, want daar zijn ze in hardware voor geoptimaliseerd. Een tweedehands pc’tje dat je voor dezelfde prijs van Marktplaats zou halen, lukt dat waarschijnlijk niet en bovendien zal dat tweedehandsje elke dag een euro duurder zijn in stroomverbruik. Natuurlijk is een Wintel box met Atom processor geen snelheidsmonster: een moderne i5 nuc is met sommige programma’s gewoon 3 of 4 keer zo snel (of meer) en toch ook heel klein, stil en zuinig. Maar zo’n i5 systeem zal ook 3 keer zo duur zijn.

Dit soort hardware werkt altijd het best met het os dat je erbij koopt, denk maar aan de drivers die er misschien niet zijn voor het os van jouw keuze. Maar alles draait wel, er zijn intussen genoeg voorbeelden te vinden van mensen die met succes een vervangend os konden installeren, zoals Ubuntu en Windows 8.1 Pro. En als je drivers niet kunt vinden, dan kan je natuurlijk altijd nog via usb een alternatief aansluiten waar je wél drivers voor hebt.

Hieronder de momenteel populairste Wintel boxen, van klein naar groot:

Vensmile W10, IPC002 (0,12 liter)

Het design van deze computer werd het eerst aangekondigd als de Egreat i5 (groothandelsprijs 85 dollar), maar ik kan nergens op internet vinden dat hij ook ooit daadwerkelijk door het merk Egreat verkocht is. Wel door diverse andere merken, waarvan Vensmile volgens mij de bekendste is.

Als je goed zoekt, is deze momenteel te koop voor minder dan 95 euro inclusief verzendkosten vanuit China, inclusief Windows licentie maar exclusief douanerechten. Door de ingebouwde accu (3000 mAh) is hij erg portabel. Nadeel is natuurlijk wel dat een akku relatief snel verslijt, dus het is niet zeker of je dit apparaat over een jaar of 3 nog kunt gebruiken. Maar goed, dan wilde je toch al weer een nieuwe. Een ander nadeel is dat hij voor het scherm een micro-hdmi aansluiting heeft, terwijl mini-hdmi tegenwoordig eigenlijk de standaard is.

Hij heeft 32GB aan boord en dat klinkt weinig, maar het is ruim genoeg voor een kleine Windows of Ubuntu installatie. Verder kan je er natuurlijk een sd-kaartje, usb-stick of nas naast zetten. Het schijnt niet zo moeilijk te zijn om Ubuntu op deze computer te installeren, maar helemaal vanzelf gaat niet: je moet op zoek naar drivers voor WiFi en Bluetooth.

Voyo mini PC (0,19 liter)

De Voyo is ook heel klein en heeft een kleurig design en eigenlijk zou je hem om die reden alleen al kiezen. Verder heeft hij een kleine accu (1000mAh) en een microfoon aan boord.

Het apparaat heeft 64GB geheugen, wat meer is dan de rest, maar volgens een review is dat geheugen maar half zo snel als in andere Wintel boxen. Dit kleine plastic kastje kan natuurlijk nooit echt goed koelen; als de temperatuur van de processor opgelopen is tot zo’n 90°C dan gaat hij niet kapot of zo, maar gaat hij wel steeds langzamer lopen tot de temperatuur weer gezakt is.

Voyo heeft meer Wintelboxen, maar met snellere (en dus veel duurdere) Intel processoren in het assortiment. Zij zien dit apparaat dus duidelijk niet alleen als mediaspeler, maar ook als een brug tussen tablet en pc.

MINIX NEO Z64W (0,3 liter)

Minix is een bekend Chinees merk, vanwege hun mediaplayers — ik heb er zelf ook een. Ze waren een van de eersten waarvan ik wist dat ze een mini-pc met Atom processor op de markt gingen brengen en deze is al een hele tijd te koop.

Ze verkopen twee versies van dit apparaat; de versie met Android is goedkoper dan de versie met Windows. De hardware is exact gelijk, het prijsverschil (21 dollar) komt door de geïnstalleerde software. In verhouding tot oudere Minix apparaten vind ik deze vrij duur, maar dat kunnen ze zich blijkbaar veroorloven. Ik vond een filmpje van iemand die Windows 8.1 Pro op dit apparaat kon installeren met een iso image op usb.

Pipo X7s (0,63 liter)

Pipo is een bekend Chinees merk, dat populair geworden is met mooie Android tablets voor een redelijke prijs; ik heb er zelf ook een.

Tegenwoordig maken ze vooral Windows tablets. En de Pipo X7/X7s natuurlijk, die gebaseerd is op de iets snellere Z3736F en voorzien van een aluminium behuizing, verkrijgbaar in zwart, aluminium of goudkleur. Wil je die zeer ruime kast als koeling gebruiken, dan moet je dat zelf nog even modificeren. Dit kastje lijkt aan de buitenkant veel op de Celeron en Pentium mini-pc’s die je al veel langer in China kunt kopen, maar die zijn natuurlijk vele malen duurder.

Mele PCG03, PCG09 (0,72 liter)

Het binnenwerk van de twee Mele Winboxen is ongeveer gelijk. Allebei hebben ze dual display als handige feature: je kunt twee schermen aansluiten en naast elkaar gebruiken. Hij zit in een kast met veel lege ruimte. De bodemplaat van de kast is van metaal en dat zorgt voor de beste koeling; eigenlijk is dit de enige Wintel box waar de koeling echt goed geregeld is.

De PCG09 is nog iets duurder maar heeft zelfs ruimte voor een 2½″ ssd/harddisk intern. De prijs van deze Mele computers is normaal rond de 200 euro (exclusief kosten), maar soms zit er in een van hun factory stores ineens een paar dagen meer dan 20% tot 25% korting op en daar wacht iedereen op met kopen.

Wintel

Windows en Intel zijn bekende stoere merken, die dus gemakkelijk te verkopen zijn. Daarom zijn ze natuurlijk ook duurder. Android is gratis en een arm processor is erg goedkoop, wat de razendsnelle opkomst verklaart van onder andere telefoons en tablets die draaien op deze combinatie. Toch leek het vorig jaar dat Chinese fabrikanten voor tablets helemaal overgestapt waren van Android+arm op Windows+Intel, hoe kan dat zomaar ineens?

Nog niet zo lang geleden betaalde je voor een goede Intel cpu een paar honderd euro, terwijl een arm processor maar ongeveer 2 dollar per core hoefde te kosten. Dit prijsverschil is tegenwoordig een stuk kleiner geworden: Intel verkoopt de nieuwe Atom processoren voor ongeveer een tientje en sommige fabrikanten krijgen dan ook nog eens via de achterdeur per verkocht exemplaar 5 dollar terugbetaald, dus de kostprijs van een Intel Atom processor is voor een tablet-fabrikant nu ongeveer gelijk aan die van een snelle arm processor.

Ook Windows heeft een erg scherpe promotieaanbieding. Toen ik vorig jaar Windows 8.0 moest kopen, was de prijs maar liefst 149,99 bij de MediaMarkt. „Windows is free”, zei een Chinese fabrikant toen, en ik dacht natuurlijk direct aan de vooroordelen over Chinezen en illegaal kopiëren. Maar deze man had gelijk: Windows ís namelijk gratis, als je het verkoopt op een tablet met een klein scherm. Dit is dus goedkoper dan de 15 dollar die Samsung aan Microsoft schijnt te betalen voor elk verkocht Android toestel. Voor een Wintel box hanteert Microsoft momenteel het schappelijke tarief van ongeveer 25 dollar voor de officiële Windows 8.1 met zoekmachine licentie (vorig jaar was dit trouwens nóg goedkoper).

Waar te koop en tips

Waar koop je dit soort apparaten? Nou, bijvoorbeeld bij een handelaar op Amazon, of via Aliexpress. Gebruik een van de zoekwoorden hierboven, dan heb je het zo gevonden.

Als je zo’n pc buiten Europa koopt (lees: in China), reken er dan op dat de vervoerder in Nederland nog 21% btw en ruim een tientje aan inklaringskosten van je nodig heeft, voordat hij je pakketje aflevert. Als je het apparaat via dhl laat opsturen, laat dan de verkoper ook duidelijk op de factuur vermelden dat de verzendkosten gratis zijn, want anders rekent dhl daar 100 euro aan extra waarde voor–en betaal jij dus 21 euro aan belasting te veel.

De goedkope variant van Windows heeft een paar beperkingen ingebouwd, maar in tegenstelling tot wat je zou verwachten, beperkt dit niet je keuze in zoekmachines. Wat wel beperkt is, is dat hij niet gebruikt kan worden als rdp server. Verder heb je geen recht op een gratis update naar Windows 10. Ook met deze variant heb je recht op een gratis update naar Windows 10, al is Microsoft er nog niet helemaal uit hoe ze de update kunnen installeren op apparaten met zo weinig diskruimte. Meer beperkingen heb ik nog niet gezien. Let op dat sommige fabrikanten alleen een trial-versie van Windows meeleveren, die je officieel maar een maand mag gebruiken.

En zoals altijd met hardware, komt er binnenkort een nieuwe versie uit die nóg sneller is. In dit geval zullen dat de X5 en X7 Atom processoren van Intel zijn. De verbeteringen schijnen hem vooral in het grafische gedeelte te zitten (dat is dubbel zo snel geworden, voor hetzelfde stroomverbruik). Alleen de duurdere chips (type X5-Z8500) gaan 8GB geheugen ondersteunen, de goedkopere blijven steken op een maximum van 2GB, net als nu. Volgens mij geen reden om te wachten.

Poll

Poll 1:

Poll 2:

21 gedachtes over “De Wintel box: stille mini PC’s met Intel Atom Z3735F processor

  1. Intussen is de bovengenoemde Vensmile te koop voor minder dan 90 euro, maar de reden is duidelijk: er is net een nieuwe versie met 64GB geheugen uit.

  2. De laatste nieuwtjes:
    – Mele komt over een maand met de PCG01: een mini-PC met Atom processor in stickformaat met (zo beweren ze) goede koeling;
    – van de Pipo X7s komt over een maand of 2 een nieuwe versie uit, die een ingebouwd 7″ beeldscherm heeft. Dit zal de Pipo X8 gaan heten.

  3. Nieuws over de Mele PCG01: een Wintel stick (fanless):

    De fabrieksprijs is $99,– en voor 122,40 sturen ze er eentje naar je op vanuit China
    (inclusief verzendkosten, exclusief BTW en invoerkosten).

  4. Nieuws over de Pipo X8 (Windows/Android dual boot met ingebouwd 7″ scherm): intussen is de 64GB versie hier en daar te koop en zakt de 32GB versie in prijs naar ongeveer 105 euro. De fabrieksprijs zou 65 dollar zijn.

    Een review van de Pipo X8 in het Italiaans:

  5. Binnenkort verschijnt er van Mele een stick met ingebouwde netwerkaansluiting.

    Dit zijn de best prices voor verkoop via aliexpress (inclusief verzendkosten, exclusief douanekosten) ter gelegenheid van de introductie van Windows 10 (volgende week):
    PCG01 $99,–
    PCG03 $139,–
    PCG09 $159,–

  6. Intussen zijn er mini-PC’s met een Intel X5 processor te koop en in de praktijk getest: eigenlijk zijn ze alleen grafisch sneller dan de huidige Atom processor. Bij andere toepassingen kunnen ze soms zelfs iets trager zijn.

  7. Laatste nieuws:

    Het lijkt nu dat Intel voorlopig even hun moedige pogingen om een ARM gelijkwaardig product te leveren op een lager pitje zet: Intel cuts Atom chips, basically giving up on the smartphone and tablet markets.

    De mini-PC’s van Mele met Intel processor gaan voortaan door het leven onder de merknaam Starcloud en dit weekend koop je de oranje Ubuntu versie voor slechts 62,41 Fanless Ubuntu 14.0.4 Compute Stick Star Cloud MeLE PCG02U Mini PC Stick Intel BayTrail Z3735F 2GB DDR3 32GB eMMC HDMI LAN WiFi.

  8. Intussen heb ik een PCG02U in huis!

    Het is inderdaad een mooie oranje stick met zwarte accenten. Met F7 kan je in de bios (UEFI) komen. Op de stick is de 64-bits versie van Ubuntu 14.04 pre-installed, met username pp en wachtwoord 123456. Het updaten van Linux ging in eerste instantie wat langzaam, maar dat bleek te komen doordat de repository op China ingesteld stond. Geluid via HDMI werkte na de update vanuit de repository. Voor de ingebouwde Bluetooth module bestaan blijkbaar geen Linux drivers, maar als ik een externe Bluetooth dongle (eentje van een euro inclusief verzendkosten) aansluit, dan herkent hij die wel meteen. Ook mijn HDMI-naar-VGA kabeltje werkt op de PCG02U.

    Op de Aliexpress worden er steeds meer verkocht en de prijs is intussen verhoogd naar 71,47. Dit is bijna 18 euro goedkoper dan de versie waar Windows 10 op geinstalleerd is. In Nederland betaal je verder nog 13 euro aan kosten aan PostNL plus de BTW over de waarde.

  9. Mele/StarCloud heeft intussen een Ubuntu-versie van een andere mini-PC gemaakt: de PCG03U. Deze is momenteel te koop tegen een introductieprijs van 82,09 en deze biedt onder andere dual-display, 3 keer USB en 64GB geheugen.
    Tip: kies voor DHL verzending. Dat kost iets meer, maar de inklaringskosten bij DHL zijn lager dan bij PostNL, je hoeft die kosten niet kontant aan de bezorger te betalen maar dat kan per iDeal en het vervoer is een kwestie van dagen, in plaats van weken.

  10. CNXsoft heeft zijn Mele PCG02U geüpgrade naar Ubuntu 16.04LTS:
    Updating Star Cloud PCG02U to Ubuntu 16.04 with WiFi and HDMI Audio Support.

    Samenvatting: voor WiFi en geluid-over-HDMI moet je zelf handwerk doen en Bluetooth werkt (nog steeds) niet. Vervelender is nog dat WiFi niet stabiel meer lijkt te zijn. Tip van mij: misschien is het gemakkelijker om even een standaard ondersteunde WiFi stick en USB geluidskaart te kopen en voortaan de standaard Ubuntu distributie te gebruiken.

Vertel jouw mening

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s