Pipo X8 bovenkant

Pipo X8: een tablet op stroom

Android mini-PCDe Pipo X8 is een kruising tussen een mini-PC en een tablet: tegelijkertijd touch-screen en een grote HDMI monitor. Hij draait op een Intel Atom processor en je krijgt niet alleen Android, maar ook Windows erbij. Waarom zou je een tablet stationair willen gebruiken?

Pipo X8

Er worden verschillende varianten van de X8 gefabriceerd, het exemplaar dat ik gekocht heb heeft een Z3736F processor (tot 2,16GHz quadcore), 2GB werkgeheugen, 64GB flash en 1280×800 als resolutie van het ingebouwde scherm.

Het flashgeheugen van het apparaat is door een dronken aardbei verdeeld in maar liefst 18 partities, waaronder een 12GB partitie voor Android en een 37GB partitie voor Windows: die partities zijn mooi groot genoeg om goed bruikbaar te zijn. De X8 heeft een ingebouwd 7″ scherm, maar via HDMI kan je er een groot scherm op aansluiten. Ik heb een goedkope HDMI-naar-VGA adapter uitgeprobeerd en die werkt, blijkbaar kan de X8 op de HDMI uitgang genoeg stroom leveren voor de chip in deze adapter. Een HDMI-naar-DVI adapter (die bevat meestal geen chips) werkt natuurlijk ook. De voeding is opvallend groot en koel, dat is de overhead die nodig is om 4 USB poorten te kunnen ondersteunen (samen mogen die 10 Watt vragen). Het apparaat zelf is aanzienlijk minder koel: ongeacht het OS dat draait, kan je door de hitte zelfs aan de onderkant van de tafel precies voelen waar hij staat; Intel moet de Atom processor volgend jaar dus nog wel wat zuiniger maken.

De X8 is Pipo’s opvolger van de schermloze X7s. Met de X7 zette Pipo vol in op Windows (ze kregen de eerste licenties gratis van Microsoft), het leek wel of ze Android gedag zouden gaan zeggen. Maar de markt sprak: het apparaat begon pas echt populair te worden toen er–onder de naam X7s–een dual-boot versie met Android verscheen. Ik bedoel dan: populair in China natuurlijk, want Nederlanders zullen deze apparaten waarschijnlijk voornamelijk vanwege Windows kopen. Mijn ervaringen met de X8 onder Android en onder Windows zijn compleet verschillend, vandaar dat ik deze review hieronder daarop opgesplitst heb.

Maar eerst: wat heb je eigenlijk aan een tablet die niet mobiel is?

Waarom een tablet met een stekker?

Hoe meer mobiele apparaten ik in huis krijg, hoe drukker het wordt bij mijn “oplaadstation”: een ikea kast met bovenop een verlengsnoer en in de bovenste lade een grote verzameling zwarte adaptertjes en oplaadsnoertjes. Omdat de X8 geen accu heeft, hoef ik hem niet steeds op te laden en er kan ook geen accu verslijten. Niet zomaar elke tablet is geschikt om permanent aan de lader te hebben hangen: in de gebruiksaanwijziging van mijn oude Archos 101 staat bijvoorbeeld dat de lader maximaal een week aangesloten mag zijn en er zijn mensen die berichten dat hun tablet ook inderdaad na een paar weken kapot gegaan is.

Pipo X8 bovenkant
Pipo X8 bovenkant met rad.io

Verder heb je op een stationaire tablet meer aansluitingen voor randapparatuur, bijvoorbeeld 4 normale USB aansluitingen en een normale HDMI aansluiting. Er zijn diverse applicaties ontwikkeld voor tablets die altijd aan staan, zo kent android de functie daydream, die bijvoorbeeld een klok weergeeft als je tablet niks te doen heeft. Andere toepassingen zijn widgets en apps voor internetradio, Spotify, het weer, je agenda, mail en smart home bijvoorbeeld.

De Pipo X8 is niet het eerste apparaat met een 7″ scherm, bedoeld voor stationair gebruik. Je kon ze (via de bekende internationale veilingsite) al kopen van bijvoorbeeld deze merken:

Het gebruik van zo’n tablet-achtig apparaat als wekker valt me een beetje tegen, omdat het scherm niet zo goed afleesbaar is als je in bed ligt. Waar je verder bij dit soort apparaten even goed op moet letten is of de hardware niet te gedateerd is en of het geluid niet te slecht is.

X8 onder Windows

Dankzij het ingebouwde schermpje is de Windows-licentie gratis voor meneer Pipo–de prijs is 10 dollar en de fabrikant krijgt 10 dollar retour van Microsoft. Effectief is een computer met ingebouwd scherm (X8) daardoor goedkoper te fabriceren dan eentje zónder (X7s). Meegeleverd wordt Windows 8.1 met Bing, maar van dat Bing is niets te merken en ik merk trouwens ook maar weinig verschil met Windows 8.0. Hij reageert lekker vlot. In Windows heeft de processor er geen moeite mee om constant boven 100% van de normale frequentie te draaien, zelfs zonder extra koeling. Je begint pas te merken dat deze processor goedkoop is, als je software gaat updaten/installeren en tegelijk de virusscanner begint te ratelen.

Als je de X8 gaat gebruiken onder Windows, dan begin je met een softwareupdate van Windows 8.1: in totaal meer dan een Gigabyte aan downloads en je moet een paar keer opnieuw opstarten en opnieuw updaten. Het updaten gebeurt gelukkig vooral in de achtergrond, zonder dat je er in de voorgrond erg veel last van hebt, dus terwijl je wacht kan je kennis maken met Windows 8.1. Pas als het systeem helemaal up-to-date is, kan je je registreren voor de gratis upgrade naar Windows 10. De verwachting is dat die upgrade op computers met weinig geheugen lastig zal zijn, omdat de 3GB grote download, het oude Windows 8.1 systeem en het nieuwe Windows 10 tegelijk op de computer moeten passen. Maar gelukkig heb ik de 64GB versie gekocht en die heeft bijna 30GB vrij in Windows, dus dat zou moeten lukken.

Je kunt het ingebouwde scherm samen met het HDMI scherm gebruiken als een extended desktop en dan je bijvoorbeeld een window van het ene naar het andere scherm slepen. De resolutie van het externe scherm is onafhankelijk van de resolutie van het ingebouwde scherm–net als bij een gewone laptop dus. Het ingebouwde scherm is ook touch-screen in Windows. In de driver van de videokaart kan je de HDMI range instellen: licht of donker.

Volgens mij is het een verstandige beslissing van Microsoft om bij dit apparaat een gratis licentie te geven: het is een ontzettend mooie kennismaking met touch in Windows 8.1–al had ik dat natuurlijk eerder al ervaren door hun gratis RDP app voor Android te gebruiken. Misschien lukt het Microsoft om via deze weg weer wat klanten terug te winnen.

X8 onder Android

De snelste Intel Atom processor is niet zo krachtig als de snelste Rockchip arm processor, maar dat kan natuurlijk in de toekomst gaan veranderen, zeker omdat Intel en Rockchip tegenwoordig samenwerken. Maar ondanks dat, is de X8 lekker vlot bij bijvoorbeeld het ophalen van updates van apps; veel sneller dan de Minix NEO X5 die ik hiervoor gebruikte. Je kunt gewoon gamen met de X8, want hij heeft kantelsensors; als je bijvoorbeeld Temple Run speelt, dan zie je het beeld op HDMI in VVS en je kunt de X8 kantelen om van links naar rechts te gaan. Wel opletten dat je kabeltjes niet los gaan, natuurlijk.

Onder Android kan je de resolutie van de HDMI aansluiting instellen, maar net als bij alle andere Android mini-PC’s die ik ken, zit hier een addertje onder het gras: Android zal intern altijd werken op een vaste resolutie, in dit geval is dat de resolutie van het ingebouwde scherm, dus 1280×800. Voor het externe scherm wordt dit beeld door de X8 eerst indien nodig 90° gedraaid en daarna omhoog- of omlaaggeschaald naar de door jou ingestelde resolutie. Verwacht dus niet het allerbeste beeld: in YouTube haalt hij de 720p stream op en dit beeld toont op je 1080p monitor een zwarte rand rondom; de breedte:hoogte-verhouding van het ingebouwde scherm is namelijk niet 16:9 maar 16:10. Onder Android moest ik de truc met de DVI-adapter toepassen, anders werd het beeld te licht op mijn Iiyama monitor.

Je merkt er weinig van, maar blijkbaar kán Android intern wel omgaan met twee schermen, want sommige mediaspeler-apps tonen de film op de externe monitor en de controls op het touchscreen en bij andere apps gaat het ingebouwde scherm uit als de film speelt–het lijkt of in zo’n geval de resolutie van het externe scherm wel optimaal is. De ingebouwde stereo luidsprekertjes schakelen automatisch uit als je HDMI en/of een externe luidspreker aansluit, gelukkig maar want de geluidskwaliteit van die speakertjes is heel erg slecht (veel achtergrondruis). Als ik een 3G dongle aansluit, dan verschijnt automatisch een scherm waarop ik de parameters van de provider kan invoeren: deze instellingen zitten niet, zoals bij alle oudere Android apparaten die ik ken, gewoon bij de instellingen.

Notebook koeler 7 inch
Laptop koeler 7 inch

Onder Android verschijnt er regelmatig de melding van een „thermal event” in beeld. De eerste dag was dat wat vaker dan later, misschien moest het koellichaam eerst door het gebruik nog goed vastsmelten? Bij het afspelen van video loopt de temperatuur volgens de app CPU-Z op tot ongeveer 70°C, maar idle is deze al bijna 50°C en direct na het inschakelen al 40°C, ik denk dus dat deze meetwaarde niet echt klopt. Tijdens de hittegolf vorige week verschenen de meldingen niet extra vaak. Om de proef op de som te nemen, heb ik de X8 op zo’n notebook­koeler gezet (± 4 euro). Met deze koeler voelt hij aan de buitenkant vrij koel aan en de „thermal event” meldingen verschijnen niet meer, maar aan het eind van de dag verandert dit helemaal niets aan de kans op een spontane reboot en dergelijke narigheid. De oorzaak daarvan is dus waarschijnlijk niet „oververhitting”, maar gewoon een softwarefout in de Android-implementatie van Intel en Pipo.

De X8 draait Android 4.4.4 en deze wordt gelukkig herkend door de meeste apps, dit is beter dan versie 4.4.2 waar veel populaire Nederlandse apps niet op geïnstalleerd willen worden. Mijn X8 werd geleverd met firmware v1.0.0_v1 en de Android-build van 29 april 2015 en voor zover ik kon vinden is dit momenteel nog steeds de nieuwste versie die beschikbaar is. Android heeft een enorm nadeel: je bent voor updates en bugfixes van de software afhankelijk van de fabrikant van je apparaat en die is op zijn beurt weer afhankelijk van de fabrikant van de CPU.

X8 onder Ubuntu/Linux

Chinese fabrikanten geven in het algemeen geen ondersteuning voor Ubuntu. Wat ik vreemd vind, want Ubuntu is net als Android een vorm van Linux, dus het zou gemakkelijk voor ze moeten zijn. Voor Intel komt dit wel goed uit natuurlijk, want nu moet de Linux-gebruiker eigenlijk een Core M tablet kopen, met een CPU die honderden euro’s duurder is.

Ondanks de verhalen die ik gehoord had, bleek het betrekkelijk simpel te zijn om Ubuntu te starten op de X8: dat kon gewoon zonder modificaties met de 64-bit versie van Ubuntu 14.04LTS op USB-stick die ik gebruikt heb om Ubuntu op mijn Intel nuc te installeren, gewoon via de bios (je hebt tijdens het opstarten 2 seconden om op F7 te drukken). Maar dan zitten alle drivers er natuurlijk nog niet bij. Als je Ubuntu normaal wilt draaien, ben je vooralsnog voor informatie afhankelijk van hobbyisten, zie daarvoor de links onderaan dit artikel.

Helaas heb ik onder Windows een keer last gehad van een (bekende) bug met de Ethernet driver: soms kan die niet geladen worden, deze bug schijnt met de slaapstand te maken te hebben. Maar op zoek naar een oplossing, zag ik op de site van de fabrikant dat er ook een Linux driver voor deze poort beschikbaar is.

Tot slot

Het grote verschil tussen Windows en Android is dat je een generieke Windows zelf opnieuw kunt installeren, terwijl je voor Android altijd afhankelijk bent van een speciaal op jouw apparaat aangepaste versie. Dit is duidelijk een voordeel voor Windows: Windows 10 krijg je straks na verschijnen op 29 juli automatisch, maar Android 5, dat al een hele tijd uit is, komt misschien wel nooit naar dit apparaat.

KVM switch 2x USB VGA
KVM switch 2x USB VGA

Ik gebruik de X8 naast mijn gewone computer. Voor andere mini-PC’s had ik altijd een extra toetsenbord en muis op het bureau staan, maar de X8 is prima te gebruiken zonder dat. In plaats van het tweede setje, heb ik nu een KVM switch met ingebouwde USB hub (± 9 euro). Hiermee kan ik toetsenbord, muis en nog een extra USB poort omschakelen tussen mijn normale PC en de X8, als dat even nodig is. Het VGA gedeelte van deze switch gebruik ik niet.

Wie nu nog steeds zit te werken op een oeroude PC met Windows XP, die zou echt eens moeten overwegen of hij niet kan overstappen op een Pipo X8 (of X7s of X7), want behalve nog die goedkopere Windows licentie, is dit ten opzichte van een oude PC ruimtebesparend, waarschijnlijk sneller en ook nog eens een euro per dag goedkoper in elektriciteitsverbruik.

14 gedachtes over “Pipo X8: een tablet op stroom

  1. Ik heb intussen de update naar Windows 10 (WX) geaccepteerd en na een hele avond updaten (waarvoor ik als gebruiker bijna niets hoefde te doen) werkt het nu probleemloos en heb ik een nieuwe recovery-USB-stick. Gewoon via de standaard intekenprocedure van Microsoft.

    Het enige wat ik aan de instellingen veranderd heb, is dat ik de spionageinstellingen (voor zover mogelijk) uitgezet heb.

  2. Bedankt voor je review. Ik twijfelde aan de aanschaf van dit apparaat vanwege Windows 8.1, maar nu ik lees dat de upgrade naar Windows 10 werkt ga ik ervoor.

  3. Bedankt voor je beschrijving. Vraagje heb jij er een adapter bijgekregen met een EU/Nederlandse stekker? Gearbest lijkt alleen een US adapter te kunnen leveren.

    Is het upgraden naar w10 een succes of kan ik de x8 beter op w8.1 laten draaien? Werkt de interface niet langzamer?

    Hoor het graag. Kijk ernaar uit mijn x8 komende dagen te ontvangen.

    Groeten, Wouter

    • Bij mijn X8 zat helaas een adapter met Amerikaanse pinnen en een verloopstekkertje. Voor mijn tablet van Pipo heb ik later de originele Europese adapter bijbesteld, maar een adapter voor de X8 verkopen ze nog niet los.

      Ik gebruik Windows heel erg weinig, maar ook met Windows 10 voelt de X8 voor mij nog steeds aan als een redelijk moderne PC. Je kunt gewoon lekker rondklikken en pas als je hem echt aan het werk zet, merk je ineens dat de processor eigenlijk veel langzamer is dan bijvoorbeeld een i5.

  4. Bedankt voor je reactie! Heb je nog steeds last van de thermal events? Op Freaktab las ik over enkele mods om de temperatuur naar beneden te brengen, is dit verstandig als ik de X8 voornamelijk wil gebruiken voor Kodi, Netflix, Spotify, YouTube en Chrome?

    • Wat zijn die mods dan?

      Misschien wel verstandig om die toe te passen als ik ‘m eenmaal heb.

    • Ik gebruik de ventilator van de foto op momenten dat ik echt geen „Thermal Event” kan gebruiken (tijdens de upgrade naar Windows 10 dus).

      Als mod gebruiken ze een betere kwaliteit ThermalPad, toch? Als je daarmee de temperatuur met 10 graden Celsius naar beneden kunt krijgen, dan kan dat de levensverwachting van de processor verdubbelen–maar praktisch gezien heb je daar eigenlijk niks aan. Het kost een tientje en wat tijd, maar ook het risico dat je iets stuk maakt als je dit nog nooit gedaan hebt. Dit is iets wat iedereen voor zichzelf zal moeten afwegen. Ik denk dat ik er zelf eerder voor zou kiezen om de processor wat langzamer te klokken, als hij last zou hebben van de hitte.

      Ook zonder mod kan de X8 bijvoorbeeld gewoon agar.io weergeven (Android/Chrome), bij de NUC gaat de ventilator aan als je dat doet (Ubuntu/FireFox).

    • Bedankt voor de X9 update! De X9 lijkt qua specs niet echt anders dan de X8, alleen een iets groter scherm en standaard Windows 10… Geen 64gb variant overigens.

      Een betere en grotere thermal pad lijkt wel iets te werken, ongeveer 5 tot 10 graden lager dan origineel. Voor €3,- en 1 minuut werk wel de moeite waard denk ik.

  5. De spontane reboots waar ik om de dag last van had, zijn sinds een week of 2 ineens verdwenen. Dus waarschijnlijk was een van de apps die ik gebruik de veroorzaker.

    • Inderdaad, de mini-PC’s worden elke keer duurder. Gewone PC’s zijn de afgelopen jaren zoveel gedaald in prijs, dat het niet lang meer duurt of ze zijn ongeveer even duur.

Vertel jouw mening

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s